مادر چون زهرا

در ادامه بررسی و کاوش در زندگی سراسر نور و معرفت حضرت زهرا سلام اللّه علیها، بحث در باره ی ویژگیهای رفتاری آن حضرت با فرزندانش، ضروری به نظر میرسد، آنچه در پی میآید سعی و کوششی است در راستای درک صحیح و شناخت دقیق از شیوههای تربیتی و آموزشی آن بانو در میان خانواده خود، امید آنکه حضرتش را در این گونه امور مهم، سرمشق و اسوه ی خود دانیم :

بیتردید، سرنوشت هر انسانی، ریشه در روحیات و خصلتهای کسانی دارد که در دوران طفولیت، نزدیکترین انسانها به او بودند. از طرف دیگر، در این دوران، مادر نزدیکترین فرد به انسان بوده، نقش سازنده وی در تعیین مسیر فرزند، بینهایت در خور توجه است.

نقطه ی آغازین سعادت یا شقاوت انسانها، دامن مادر و محیطی است که مادر، رکن اساسی آن محسوب میشود. پس میتوان گفت از این جهت، کودک مانند مومی است که در میان دستان قدرتمند مادر، قابلیت تبدیل به هر شکل و هیأتی را دارد.

متخصصان تعلیم و تربیت در مورد نقطه شروع پرورش و تأثیرگذاری بر جان و روان کودک و به بیان دیگر، سن شروع تربیت کودک، نظرات مختلفی ابراز کردهاند. گفتنی است که اسلام در این رابطه، نظرات متقن و دقیقی ارایه کرده که بررسی تمام آنها از حوصله این مقاله خارج است، لیکن یکی از ابتداییترین مراحل پرورش و اثرگذاری در روح کودک را نامگذاری دانسته است.

نامگذاری، برای طفل اهمیت فوقالعادهای دارد، زیرا اولین چیزی که در فهم لطیف و حساس کودک، راه پیدا میکند، نام و شهرت اوست. اینکه این نام چه بار فرهنگی و معناداری را حمل میکند، تأثیر شگرفی در روح و روان او دارد، بدین جهت امیرالمؤمنین سلام اللّه علیه یکی از حقوقی را که فرزندان بر عهده پدر دارد نام نیکو و پسندیده میشمارد و میفرماید:

«حق الولد علی الولد أن یحسن اسمه»(1)

تعیین نام مناسب، حقی است که فرزند بر ذمه پدر خود دارد.

با در نظر گرفتن مطلب فوق، باید اذعان داشت که حضرت زهرا(س) با همفکری و همکاری پیامبر(ص) و علی(ع) زیباترین نامها را برای فرزندان خود انتخاب نمود و از این جهت، حقی که بر ذمه داشت به بهترین شکل ممکن ادا کرد.

روح انسان به گونهای ساخته و پرداخته شده که نیاز به محبت و عطوفت، یکی از اساسیترین نیازهای روحی او محسوب میشود؛ بدین جهت کودکان محروم از این نیاز فطری، دچار کمبودها و مشکلات روانی و گاه نواقص جسمی خواهند شد.

بر اساس تحقیقات دامنهداری که در این زمینه به عمل آمده است، بسیاری از بزهکاریهای افراد مختلف ریشه در خلأ عاطفی آنها دارد و چنانچه جامعهای در زمینه ی اشباع روانی و اقناع نیازهای فطری فرزندان خود، توفیقی به دست آورد، کمتر شاهد ناهنجاریهای فردی و اجتماعی خواهد بود.

حضرت فاطمه(س) که خود از سرچشمه محبت و عطوفت رسول خدا(ص) سیراب گشته و قلبش کانون محبت به همسر و فرزندان خود بود در این جهت نیز وظیفه مادری خود را به بهترین شکل، انجام میداد.

سلمان میگوید: روزی فاطمه زهرا(س) را دیدم که مشغول آسیاب بود. در این هنگام، فرزندش حسین گریه میکرد و بیتاب بود. عرض کردم، برای کمک به شما آسیاب کنم یا بچه را آرام نمایم؟ ایشان فرمود: من به آرام کردن فرزندم اولی هستم، شما آسیاب را بچرخانید.(2)

یکی از عوامل مؤثر در سلامت و نشاط روحی و جسمی فرزند، تغذیه و بهداشت است. تأمین این گونه نیازها که جسم و روح کودک را آرام و آسوده نگه میدارد، سلامتی و صلابت روح او را تا پایان عمر تضمین میکند. ناهنجاریهای فراوانی که در انسانهای بزرگ دیده میشود، به نوعی ریشه در نیازهای این دوره از زندگی آنها دارد. علاوه بر این، نباید از تأثیرگذاری متقابل روح و جسم غافل بود. بیشک، یک جسم بیمار، روح را افسرده و بینشاط میسازد، همان گونه که روح افسرده، موجب اخلال در فعالیتهای بدن میگردد.

بارها در تاریخ خواندهایم که گاه، فاطمه زهرا(س) شکم فرزندانش را به قیمت گرسنگی خود، سیر میکرد.

بازی و تحرک

علیرغم اینکه ظهور اسلام در محیطی کاملاً بیفرهنگ و دور از تمدن بود، اما برنامه و شیوههای ارایه شده از طرف اولیای دین، همیشه با انسانها از هر تمدن و فرهنگی سازگار است.

از جمله مواردی که در شیوه ی تربیت حضرت زهرا(س) جایگاه خاصی داشت، تحرک و بازی کودکان بود. این فعالیت و تکاپو به قدری برای سلامتی و رشد مناسب کودک، ضروری است که حتی برای تشویق آنها به تحرک و بازی، بزرگترها نیز باید تن به بازی و جست و خیز بدهند.

بازی در دوران کودکی به منزله واکنش کودک در برابر عوامل محیطی و بروز استعدادهای نهفته اوست که تأثیرات آن در کنار تقویت جسم و افزایش بنیه کودک، قابل توجه است. همچنین بازی، در تقویت نیروی ابداع و ابتکار کودک بینهایت، مؤثر است. بنابراین غفلت از بازی به هیچ وجه به صلاح کودک و والدین او نیست.

همبازی شدن رسول معظم اسلام(ص) با فرزندان دخترش زهرا بیانگر این نکته مهم است که بازی و تحرک کودک، یکی از لوازم تربیت صحیح محسوب میشود. حضرت علی(ع) و فاطمه زهرا(س) در خانه به بازی بچهها توجه کافی مبذول میداشتند و همین امر، موجب شادابی و نشاط روزافزون آنها میشد.

پاورقیها:

1ـ نهجالبلاغه، خطبه 399.

2 همان مدرک، ص280.

منبع : ماهنامه پیام زن - با تغییروتلخیص

نویسنده : خانم انصاری

آرامش در آغوش مادر

تحقیقات اخیر متخصصان کانادایی حاکی از آن است که تماس نوزاد با مادر واقعاً می تواند درد نوزاد را کاهش دهد .

پژوهشگران می گویند آغوش مادر می تواند برای نوزاد، به ویژه طی یک روند پزشکی درمانی مانند یک مسکن طبیعی

عمل کند ودرد او را کاهش دهد . در عین حال تماس با پوست بدن مادر نه تنها از درد نوزاد کم می کند بلکه می تواند

بهبودی نوزاد را نیز تسریع کند . این واقعیت که نوزادان و کودکان خردسال در حین انجام آزمایش ها یا دوره های درمانی ،

در آغوش مادرشان درد و رنج کمتری را تجربه می کنند ، یک واقعیت قابل درک بوده و دور از انتظار نیست . این مطالعه از

سوی متخصصان دانشکده پرستاری دانشگاه مک گیل در مونترال صورت گرفته است.

گفتنی است دراین پژوهش مادران و نوزادان سه بیمارستان در کانادا تحت بررسی و مطالعه قرار گرفتند و 61 نوزاد حدوداً 10 روزه در این تحقیق شرکت داشتند .