آنها دوست ندارند زياد درباره احساسات خود حرف بزنند و وقتي مي‏خواهند علاقه وپايبندي خود را به خانه و خانواده نشان دهند درباره چگونگي گذراندن تعطيلات آينده با همسر خود صحبت مي‏كنند. در حقيقت شيوه‏هاي ابراز علاقه و دوست داشتن در مردها با زن‏ها متفاوت است.

مامان جونم چرا سر کار می ری؟

والدین فرزندان خود را دوست دارند، حتى در زمانى كه نمی توانند با آنان باشند. یكى از علت هایى كه بسیارى از والدین سر كار مى روند این است كه مى خواهند كودكانشان را بهتر بزرگ كنند.

البته درك این موضوع براى كودكان، دشوار است. گاهى تعجب مى كنند كه چطور كسى كه عاشق آنها است، نمى خواهد همه ی لحظات با آنها باشد.

یكى از مراحل رشد، یادگیرى غلبه بر احساسات شدیدى است كه هنگام جدایى از والدین بوجود مى آیند. دلتنگى، یكى از آن احساسات است كه ما معمولا" آنرا با جدایى ربط مى دهیم. دیگرى احساس خشم است كه اغلب قابل تشخیص یا شناخت نیست و تاثیرات آن مى تواند با تاخیر به چشم بیایند. تمامى آن خشمى كه به علت جدا شدن از والدین در كودك نهفته بود، هنگام دیدار مجدد والدین، آشكار مى شود. هرچند والدین، "سلام" و "خداحافظ" را دو واژه متضاد مى دانند، كودكان ممكن است از بُعدى به آنها نگاه كنند كه تجربه یكسانى در بر دارد و آن تجربه این است : پدر و مادرى كه عاشقشان هستند، آنها را ترك مى كنند.

ما مى توانیم به كودكان كمك كنیم تا خشمى كه به علت جدایى از والدین به سراغشان مى آید را كنترل كنند و از دلایل ترك والدین و احساساتى كه درهنگام جدایى بوجود مى آیند با آنها سخن بگوییم.

خطاب به والدین

والدین، كودكان را براى رفتن به محل كار، ترك مى كنند اما كودكان طور دیگرى به قضیه نگاه مى كنند: " اگه واقعا منو دوست دارى ، چرا همیشه با من نیستى؟ " خیلى سخت است هر روز با كسى كه دوستش دارند ، خداحافظى كنند - به خصوص در دوران طفولیت كه دوران حساس رشد آنها است یا حتى بعد از یك تعطیلات طولانى. تعجبى نیست اگر در آخر روز وقتى به دنبال كودك مى روید ، خلاف انتظار خود را مشاهده كنید. مادرى مى گفت: " تمام راه به این فكر مى كنم كه وقتى فرزندم مرا می بیند، به طرفم دویده و محكم مرا در آغوش مى گیرد. ولى وقتى به مهد مى رسیم، طورى رفتار مى كند كه انگار مرا ندیده.حتى یكبار به طرف مربى اش دوید و گریه كرد كه نمى خواهد به خانه بیاید.

بارها این رفتار ناپسند را تكرار كرده، بنابراین ناچار شده او را به زور از مهد بیرون بیاورم." اگرچه ممكن است این صحنه ناخوشایند به نظر برسد، احتمالا" فرزند آن مادر در اعماق وجودش احساس خوشحالى و راحتى از دیدار مجدد مادر دارد. در ظاهر مى خواهد خشم خود را از اینكه مادر او را ترك كرده بود نشان دهد. به تدریج وقتى عادت مى كند كه مادر هر روز او را براى رفتن به كار ترك كرده و در ساعت معینى مجدد به دنبال او مى آید، به راحتى اعتماد مى كند كه روز بعد نیز مادر به دنبال او خواهد آمد.

نكات كمكى

*هنگامى كه به دنبال فرزند خود مى روید، كمى صبر كنید و اگر كودك درحال انجام بازى یا فعالیتى است، به آن ابراز علاقه كنید. برخى از كودكان نیازمند زمان هستند تا كار خود را تمام و براى رفتن آماده شوند.

*خود را براى موقعیت هایى آماده كنید كه خداحافظى مشكل است: مثلاً بعد از چند روز تعطیلى، یا زمانى كه كودك كسالت دارد یا وقتى كه مربى جدیدى دارد.

* با فرزند خود در مورد رفتن و بازگشتن، در مورد دلایل رفتن خود و احساساتى كه در هنگام دور بودن از او دارید، صحبت كنید.

به خاطر داشته باشید كه كودك از دیدن مجدد شما خوشحال است، هر چند ممكن است همیشه این طور به نظر نرسد. شاید امید دارد كه بتواند مادر را از رفتن بازدارد، ولى وقتى به این نتیجه رسید كه قادر به انجام این كار نیست،آن وقت با روى خوش ترى با مادر برخورد مى كند.

اسكينر يكي از آخرين بازمانده هاي مردان بزرگ در عرصة رفتارگرايي است. ولي در بسياري از موارد او از پيشتازان اين متدولوژي محسوب مي شود. مطابق روش اسكينر است كه ما با تغيير شكل محض اصول تقليل گرايي به عنوان يك روش علمي برخورد مي كنيم. اسكينر عقيده داشت كه يك دانشمند بايد از داده  هاي تجربي شروع كند تا سرانجام به تعميمهاي استقرار يا به وضع قوانين برسد. پس در مراحل بعدي مي تواند يك تئوري علمي كه قوانين را در بر بگيرد وضع كند. بنابراين او بايد بسيار دقيق باشد تا بتواند كارش را با داده هاي تا حد امكان موثق، آغاز كند. اسكينر پذيرفت كه انسانها زندگي دروني (inner Lives)كه براي هر كدام از آنها همانقدر كه براي يك داستان نويس اهميت دارد، اين زندگي دروني مهم است. همان طور كه خودش اين زندگي دروني را در رمانش به نام والدن دو(80) به نمايش مي گذارد. با اين تفاوت كه داده هاي لازم براي نوشتن داستان، داده هاي قابل اطميناني براي كار يك دانشمند نيست. بحثهاي اسكينر در تقابل با ديگر روان شناسان مانند فرويديها كه تمام تعميمها و استنتاجهايشان بر پاية داده هاي قملروي دروني فرد است درست مانند مجادلة واتسون با درون نگرها بود. اسكينر اين هشدار استقرايي را مي پذيرفت كه يك دانشمند نبايد براي تبيين پديده هاي قابل مشاهده به وراي داده هاي قابل مشاهده فكر كند. او خود نيز بيش از حد به حدسيات و يافته هاي روان شناسانه كه اغلب براساس ويژگيهاي دروني انسان شكل گرفته اند، اعتماد و اعتناء نمي كرد.

او اهميت محدود متغيرهاي مياني تولمن از قبيل سائق را مي پذيرفت، مشروط بر اينكه چنين اصطلاحاتي به عنوان نمادهاي كوتاه براي فهم اعمالي كه در محدودة پاسخ قرار دارند به كار بروند. براي مثال گرسنگي به مثابه يك انگيزه كه به منزلة نقطه اوج تأثير عملي مانند غذا خوردن، تلقي مي شود. ديگر ويژگي مهم رويكرد اسكينر عمل گرايي اوست كه اخيراً تحت عنوان فرضيه اي در باب زبان علم، روزآمد شده است. براي اسكينر يك عمل(81) اين معاني را مي تواند داشته باشد: 1. مشاهدات شخص 2. دستكاري و وارد كردن محاسبات در روشهاي ايجاد يك عمل 3. مراحل منطقي و رياضيي كه بين حالتهاي پيشين و پسين روي مي دهد 4. و هيچ چيز ديگر.

مطابق اين اصول عباراتي مانند مثل بلند يا گرسنه به يك موضوع يا يك حالت موجود زنده ارجاع صرف ندارد. بلكه اين عبارات به كارهاي محقق بر روي مشاهداتش، دخل و تصرف و اندازه گيري هاي او نيز منوط هستند. اين شاخه فرعي از تئوريهاي اثبات گرايي و اسنادگرايي دم دست ترين تئوريهاي در باب معنا در خلال دو جنگ جهاني بودند. اين تئوري اكنون ديگر توسط فيلسوفان رها شده است.

اما در متدولوژي اسكينر و ديگر رفتارگرايان هنوز زنده است. بخصوص در سنت رفتارگرايان پيرو واتسون كه خواستار لحاظ كردن امكان دخل و تصرف بر اصول رفتارگرايي را دارند. رفتارگرايي در خيلي از موارد به عمل گرايي امريكايي به ديده تأييد مي نگريست. محققان آزمايشگاهها قصد نداشتند با طرح سؤالاتي دربارة رفتار موجودات زنده براي خودشان دردسر ايجاد كنند. بخصوص آنكه منابع و مرجع اين رفتار، دلايل دروني باشد كه مي بايست پاسخ آنها را بدهد.

براي مشاهده اينكه اگر متغيرهاي محيطي جايگزين ديگر متغيرها شود، چه صورتهايي از رفتار رشد مي كند در آن دوره اهميت زيادي قائل بودند. اين مسئله سرانجام به يك پيشگويي كه محقق را قادر مي سازد به رفتار شكل بدهد، ختم خواهد شد. اسكينر ادعا مي كند كه او فرضيه اي در باب رفتار ندارد و فقط تعدادي يادداشت و نوشته هاي پراكنده داراي همبستگي در اين باره دارا مي باشد.

البته اين صحبتها زودباوري با شرط نهادن دربارة واژه فرضيه است. درواقع كارهاي او نوعي قطعي و بديهي فرض كردن اصول زيست شناسي دارويني هاست كه عنوان مي كنند كه بازتابهاي شرطي شده، همچون ديگر ارزش حياتي، براي بقا ضروري هستند. اسكينر در خلال صورت بندي اين قوانين در حقيقت خيلي از اصول پايدار تداعي گرايي راه اصلاح و بهبود بخشيد. در جريان همين صورت بنديها بود كه اسكينر يك تمايز مهم بين رفتار «پاسخگو» و «كنش گر» را مشخص كرد.

گفتن اين نكته لازم به نظر مي رسد كه آزمايش جعبه كه اسكينر را قادر ساخت تا ابزارهاي شرطي شدن را به روشهاي گوناگوني مطالعه كند، بسيار مديون جبعه پازل ثورانديك بوده است. براي هر عكس العمل پاسخگو، يك محرك شناخته اي شده وجود دارد، مانند پوشش مترونوم موسيقي يا ترشح بزاق كه با وضعيت شرطي كلاسيك همبستگي و ارتباط دارد. البته در اينجا ممكن است انواعي از شكلهاي محركهاي دروني وجود داشته باشند كه عملكردشان وراي آن چيزي باشد كه پيروان رويكرد عمل گرايي و پاسخهاي كنش گر كه مي تواند توسط آزمايشگر در آنها دخل و تصرف شود بايد به مثابه عملكرد در شرايط آزمايشگاهي تلقي شوند، مانند برنامة زمان بندي شده غذا خوردن.

با تعريفي موسع، رفتار تشكيل شده است از پاسخهاي يك كنش گر كه همگي ابزارهايي براي رسيدن به يك هدف محسوب مي شوند. اسكينر فكر مي كرد كه مطالعه كنش گرهاي مشروط و مقيد و تمايز ميان آنها بايد بتواند قوانين پايه اي را فراهم سازد كه بتواند رفتار را تبيين و كنترل كنند. يك روز بالاخره بايد فرضيه اي طرح ريزي شود تا اين قوانين را دربرگرفته ويكپارچه سازد. اما دانشمندان بايد تا رسيدن به روشي مطابق روش باكونين(82) به پيش بروند. شخص دانشمند نبايد با تئوري پردازي خام و زودهنگام، طبيعت را پيش بيندازد، خصوصاً اگر با فرضياتي شبيه تئوري هال دربارة اعمال دروني ارگانيسم، روبه رو باشد. بنابراين اسكينر رويكرد پيرامون گرايي واتسون را نپذيرفت اما دربارة فرآيند محوريي كه بين محرك و پاسخ واقع شده است، موضع لاادري داشت. درواقع شرطي شدگي كنش گر يك اصلاح در زمينة قانون «اثر» ثورانديك به شمار مي رفت اصلاحي كه زمينة آن اصطلاح شناسي غير ذهن گرايانه بود.

اسكينر، همان واتسون با ادامة برنامه مفهوم براي پوشش ديگر جنبه هاي رفتار مخالف نبود. براي مثال در كتاب علم و رفتار انسان(83) در سال 1953، اسكينر نظريه اي دربارة هيجان يا عواطف ارائه داد كه برطبق آن نامهايي كه براي طبقه بندي رفتار با توجه به شرايط مختلف محيط به كار مي گرفت، در احتمال وقوع آنها تأثير مي گذارد. به رغم وجود رويكرد اثبات گرايانة جزمي در تفكر اسكينردرباره رفتار كلامي (Verbal Behavior) در سال 1957 طرحي بلندپروازانه براي وارد كردن زبان به چهارچوب رفتاري طرح ريزي كرد. گرچه اين عمل دقيقاً در محدودة برنامه ريزي «قواعد رفتار» هال بود و بشدت به يك اندازه از سوي فلاسفه و زبان شناسان موردانتقاد قرار گرفت.

اين اواخر اسكينر بشدت گرفتار آماده سازي تكنولوژي آموزشي بوده است كه در آن مهارتها و تواليهاي بنيادين مادي بدقت طبقه بندي شده كه در طي آنها يادگيري بطور منظم از طريق تقويت مثبت شكل مي گيرد. اگرچه منظور او از مفهوم تقويت به علت ابهام و دور باطلش همواره مورد نقد بوده است، دستخوش تغييراتي گرديده است كه برنامة او براي آموزش اندكي بيش از دستورات و فرامين هم ارزي بودند كه مي بايست محتواي آنها بطور منطقي بررسي شوند و در طي آنها دانش آموزان بايد گام به گام اشتباهاتشان را كاهش دهند و اگر بتوانند موفقيتي بدست آورند پاداش آنها حتمي خواهند بود. اين نوع رفتار، آن گونه كه اسكينر آن را پذيرفته است. بايد بدون ارجاع به قوانين پيچيدة او در باب رفتار كنش گر بررسي شوند.